Stap 1: hoe duid je de relatie aan?
Stel vast of je de relatie moet duiden als overeenkomst van opdracht, inlening, aanneming van werk, vervoer van goederen over de weg of doen vervoeren van goederen over de weg.
Is de relatie niet als zodanig te duiden, dan geldt deze bepaling niet. Bij de beoordeling is niet de benaming relevant, maar de manier waarop partijen uitvoering geven aan hun gesloten overeenkomst.
Stap 2: personeel in dienst?
Als je de relatie moet duiden als een overeenkomst van opdracht, inlening, aanneming van werk of vervoerder van goederen over de weg, stel dan vast of de opdrachtnemer/uitlener/onderaannemer/vervoerder personeel in dienst heeft. Als er geen personeel in dienst is, dan is genoemde bepaling in principe ook niet van toepassing.
Stap 3: speelt een cao een rol?
Als er wel sprake is van personeel, dan moet je vaststellen of (i) er een cao is, (ii) of die cao algemeen verbindend is verklaard en (iii) of, en zo ja, onder welke voorwaarden de cao van de opdrachtgever van toepassing is. Deze informatie is van belang om te bepalen op welk loon de desbetreffende werknemers recht hebben.
Stap 4: beperk verwijtbaarheid
Je kunt een aantal maatregelen treffen om die verwijtbaarheid te beperken, zoals:
- het inbouwen van waarborgen in het contract, bijvoorbeeld door op te nemen dat je de geldende arbeidsvoorwaarden naleeft. Een ander punt is om een procedure af te spreken als sprake zou zijn van onderbetaling in de keten, bijvoorbeeld dat de opdrachtgever zich inzet om dat op te lossen
- dat het werk tegen een marktconforme prijs wordt verricht en waarvan duidelijk is dat daaruit de verschuldigde lonen en lasten kunnen worden voldaan
- het opnemen van een kettingbeding
- opnemen in het contract dat de opdrachtnemer meewerkt aan audits
- alleen zakendoen met in het handelsregister opgenomen ondernemingen
- in het contract opnemen dat bij geconstateerde onderbetaling het contract zonder meer kan worden ontbonden
Stap 5: schakel een externe adviseur/accountant in
Een mogelijkheid is ook om de externe adviseur/accountant van de opdrachtnemer periodiek te laten verklaren dat de werknemers van de opdrachtnemer volgens de geldende wet- en regelgeving worden betaald.
Houd er rekening mee dat er geen wettelijke vrijwaring geldt. Ook als er veel voorzorgsmaatregelen zijn genomen, kan een werknemer of vakbond een opdrachtgever toch aansprakelijk stellen wanneer hij niet is betaald volgens het loon uit de geldende cao. De rechter moet dan beoordelen of in dat specifieke geval de juiste maatregelen door de opdrachtgever zijn getroffen, dat hem geen verwijt kan worden gemaakt. Het duurt dus even voordat er op basis van de rechtspraak mogelijk een lijn is te ontwaren op grond waarvan duidelijk is welke voorzorgsmaatregelen voldoende zijn om als niet-verwijtbaar te worden aangemerkt.
Voor de volledigheid: alle opdrachtgevers in een keten kunnen – onder voorwaarden – aansprakelijk worden gesteld. De volgtijdelijke aansprakelijkheid vervalt wanneer er sprake is van ernstige onderbetaling en de werknemer de hoofdopdrachtgever hier binnen één jaar over informeert.
Leg je vraag over het voorkomen of inperken van risico’s rondom ketenaansprakelijkheid voor aan onze arbeidsrechtspecialisten. Zij denken graag met je mee!